Drukuj

Czy włączenie do majątku wspólnego małżonków, w drodze umowy darowizny nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka jest nabyciem tej nieruchomości, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka?

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA


Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 26 listopada 2008 roku (data wpływu 1 grudnia 2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków włączenia nieruchomości do majątku wspólnego małżonków - jest prawidłowe.


UZASADNIENIE


W dniu 1 grudnia 2008 roku został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków włączenia nieruchomości do majątku wspólnego małżonków.


W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.


W 2002 roku w drodze dziedziczenia Pani mąż, będąc kawalerem nabył działkę Nr 21/8 (zapłacono podatek od spadków i darowizn). W 2004 r. zawarła Pani związek małżeński. W 2006 roku Pani małżonek dokonał podziału ww. nieruchomości na dwie działki o Nr 21/11 i 21/12, po czym na działce Nr 21/12 rozpoczął budowę budynku mieszkalnego.

W 2007 została poszerzona współwłasność małżeńska łączna o działkę Nr 21/12 – w drodze aktu darowizny działki do majątku wspólnego. Notariusz uznał, że na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie ma możliwości poszerzenia współwłasności łącznej umową poszerzenia, gdyż wtedy w jej skład weszłyby inne składniki majątku osobistego, które tą współwłasnością nie miały zostać objęte i zaproponował umowę darowizny przedmiotowej nieruchomości do majątku wspólnego.

W 2008 roku został dokonany podział działki Nr 21/12 na działki o numerach: 21/27 – na której został wybudowany dom w którym mieszka Pani od 2007 roku, 21/24, 21/23, 21/25.

Obecnie pozostaje Pani w związku małżeńskim i nie zawierała Pani innych umów małżeńskich. W 2009 roku planuje Pani wraz z małżonkiem sprzedaż działek Nr 21/23, 21/24, 21/25.


W związku z powyższym zadano następujące pytanie.


Czy włączenie do majątku wspólnego małżonków, w drodze umowy darowizny nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka jest nabyciem tej nieruchomości, w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka...


Zdaniem Wnioskodawcy, włączenie do majątku małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową nieruchomości, stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy przez drugiego małżonka.

W ocenie Wnioskodawcy, włączenie nieruchomości do majątku wspólnego w drodze darowizny jest czynnością analogiczną do umowy poszerzającej majątek wspólny i nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy.

Wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem NSA wyrok III SA 2717/00, włączenie do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka, nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez drugiego małżonka.

W przedstawionej sytuacji włączenie nieruchomości do majątku wspólnego małżonków z powodów formalnych nastąpiło drogą darowizny, a nie umową rozszerzającą wspólność majątkową, niemniej w ocenie Wnioskodawcy czynność ta miała charakter organizacyjny. Umowa ta reguluje bowiem stosunki majątkowe małżonków przez czas trwania ich związku małżeńskiego, tak jakby było to w przypadku umowy rozszerzającej. Osiągnięty stan prawny własności nieruchomości jest identyczny bez względu czy czynność została dokonana darowizną, czy też poprzez umowę rozszerzającą współwłasność łączną. W obydwu przypadkach nieruchomość stałaby się własnością łączną.

Wcześniej – Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 17 grudnia 1996 roku FPS 7/96/ONSA 1997 Nr 2 poz. 51 – nie uznał za „nabycie” zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości, mimo że decyzja wydana w tym przedmiocie miała charakter konstytutywny. W uzasadnieniu tej uchwały zwrócono również uwagę na wyjątkowy – bo ograniczający swobodę dysponowania prawem własności – charakter art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co nakazuje ścisłą jego interpretację. Ewentualne wątpliwości prawne, które wystąpią przy jego stosowaniu winny być wyjaśniane na korzyść podatnika. Podzielając- co do zasady- wyrażony w tej uchwale pogląd, że nie każde przeniesienie własności jest nabyciem w rozumieniu cytowanego przepisu, należy rozważyć charakter prawny małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową.

Jak wskazał Wnioskodawca, typ współwłasności małżeńskiej charakteryzuje się tym, że jest to współwłasność bezudziałowa, żaden z małżonków w czasie jej trwania nie może rozporządzając swymi prawami do majątku wspólnego, jest wspólnością masy majątkowej odpowiadającej pojęciu mienia ujętemu w art. 44 Kodeksu cywilnego. Art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma w założeniu przeciwdziałać spekulacji rzeczami i prawami w przepisie tym wymienionymi. Takie – ratio legis – nie dotyczy sytuacji, w której nabyta przed laty przez jednego małżonka nieruchomość zmienia swój status poprzez zawarcie małżeńskiej umowy rozszerzającej wspólność ustawową, a następnie zostanie sprzedane przez oboje małżonków. Taka umowa jest bowiem czynnością organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowo – prawna stosunków małżonków.

Zdaniem Wnioskodawcy, włączenie nieruchomości do majątku wspólnego w drodze darowizny jest czynnością analogiczną do umowy rozszerzającej majątek wspólny i nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto zgodnie z interpretacją ITPB2/415-820a/08/ENB, w przypadku sprzedaży nieruchomości stanowiącej współwłasność łączną, nie występuje podatek po stronie Pani męża, a co za tym idzie, w Pani ocenie nie może nastąpić opodatkowanie podatnika pozostającego we wspólności ustawowej ze swoim małżonkiem, gdyż podatek ten w równym stopniu dotknąłby małżonka podatnika jak i jego samego.


W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.


Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zmianami) źródłem przychodu jest – z zastrzeżeniem ust. 2 – odpłatne zbycie:


  1. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
  2. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
  3. prawa wieczystego użytkowania gruntów,
  4. innych rzeczy,


  • jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.


Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, iż w 2002 roku w drodze dziedziczenia małżonek Wnioskodawczyni nabył działkę Nr 21/8. W 2004 r. Wnioskodawczyni zawarła związek małżeński. W 2006 roku mąż Wnioskodawczyni dokonał podziału ww. nieruchomości na dwie działki o Nr 21/11 i 21/12.

W 2007 została poszerzona współwłasność małżeńska łączna o działkę Nr 21/12 – w drodze aktu darowizny działki do majątku wspólnego. Notariusz uznał bowiem, że na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie ma możliwości poszerzenia współwłasności łącznej umową poszerzenia, gdyż wtedy w jej skład weszłyby inne składniki majątku osobistego, które tą współwłasnością nie miały zostać objęte i zaproponował umowę darowizny przedmiotowej nieruchomości do majątku wspólnego.

W 2008 roku został dokonany podział działki Nr 21/12 na działki o numerach: 21/27, 21/24, 21/23, 21/25.

W 2009 roku Wnioskodawczyni planuje wraz z małżonkiem sprzedaż działek Nr 21/23, 21/24, 21/25 które były przedmiotem poszerzenia małżeńskiej wspólności ustawowej.

Należy wskazać, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, rozszerzenie współwłasności małżeńskiej na zasadach i w sposób określony przez ustawę z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59) nie jest nabyciem przedmiotu przez drugiego małżonka.

Kwestię ustrojów małżeńskich regulują art. 47–54, w tym art. 47 § 1 stanowiący, że małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

Natomiast jak wynika z treści wniosku, w przedmiotowej sytuacji nastąpiło włączenie nieruchomości do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy darowizny, którą regulują przepisy Kodeksu cywilnego.

Jak wynika z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, zatem jeśli świadczenie będzie polegać na przekazaniu rzeczy (np. nieruchomości) dochodzi do przeniesienia prawa własności rzeczy z darczyńcy na obdarowanego.

Co do zasady rozporządzenie przez osobę przedmiotem wchodzącym w skład jej majątku odrębnego na rzecz majątku wspólnego (w drodze darowizny), w czasie trwania wspólności majątkowej, nie jest tożsame z zawarciem majątkowej umowy małżeńskiej rozszerzającej współwłasność małżeńską w znaczeniu użytym w art. 47-51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jak przedstawiono we wniosku, w 2007 roku dokonano czynności przesunięcia majątkowego, z majątku odrębnego jednego z małżonków do majątku wspólnego małżonków w drodze umowy darowizny. Intencją Wnioskodawcy i jego małżonka, jak wskazano we wniosku, było włączenie wskazanej nieruchomości do majątku wspólnego, dlatego też dla oceny podatkowych skutków sprzedaży tej nieruchomości należy przyjąć iż została ona nabyta przez Wnioskodawcę na podstawie umowy wywołującej co do składnika majątkowego będącego jej przedmiotem skutki tożsame z rozszerzeniem małżeńskiej wspólności ustawowej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską ma charakter czynności prawnej rozporządzającej o charakterze nieodpłatnym, co stanowi w swej istocie darowiznę dokonaną w ramach małżeńskiej umowy majątkowej. Wspólność małżeńską, która jest współwłasnością łączną cechuje bezudziałowy charakter. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży nieruchomości, każdy z małżonków zbywa całą nieruchomość, a nie udziały w tej nieruchomości zaś cały przychód ze sprzedaży wchodzi niepodzielnie do majątku wspólnego.

Powyższe oznacza, że za datę nabycia nieruchomości, która stanowiła wcześniej majątek odrębny małżonka Wnioskodawcy należy przyjąć dzień, w którym ten małżonek nabył nieruchomość do majątku odrębnego.

Zatem w przypadku Wnioskodawcy, za datę pierwotnego nabycia nieruchomości włączonej do majątku wspólnego małżonków należy uznać 2002 rok, w którym to roku małżonek Wnioskodawcy nabył nieruchomość w drodze dziedziczenia do swego majątku odrębnego. Natomiast przeniesienie własności nieruchomości z majątku odrębnego małżonka Wnioskodawcy do majątku wspólnego – Wnioskodawcy i współmałżonka nie stanowi dla Wnioskodawcy nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z powyższym sprzedaż opisanych nieruchomości w 2009 roku dla Wnioskodawcy nie będzie stanowiła źródła przychodu z uwagi na to, że upłynął okres pięcioletni od momentu nabycia nieruchomości.


Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu datowania interpretacji.


Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).


Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.

Podobne interpretacje: